شرکت سایپا یکی از دو خودرو ساز بزرگ کشور به حساب می آید که تولید محصولاتی مانند پراید ، ریو و زانتیا را در اختیار دارد .  با خارج شدن خودروی پیکان از چرخه ی تولید ایران خودرو ، پراید به عنوان یک محصول با ظرفیت و پر کشش به خوبی جای پیکان را گرفت . و حالا  هر روز در رقابت  با  ایران خودرو  در پی کسب بازار بیش تر از صنعت خودروی کشور بوده است که  تا حدودی نیز موفق بوده و با  تولید پراید توانسته  سودآوری خوبی را  نصیب خود کند .

طبق برخی آمار ها  شنیده می شود که  بازار خودروی  کشور تا حدودی به  سود سایپا سنگینی می کند وبرخی از سهم  مساوی هر یک  دربازار خبر می دهند اما  بی شک ساختار منظم  مالی سایپا  باعث شده  تا  توجه  بازار به  این سهم  بیشتر شده و ریسک  این  سهم  نسبت به گروه  ایران  خودرو  کمتر باشد  .

ساخت خوردو نیوپراید ، همکاری با  شرکت های زیر مجموعه نظیرزامیاد و همچنین همکاری جدید با  شرکت پروتون مالزی، خودروی مینیاتور  و چند برنامه دیگر  از دستاورد های این  شرکت است   . 

اما  آنچه باعث شده توجه  بازار نسبت  به این  شرکت  بیش از پیش جلب شود معامله عمده  وبلوکی 18% این  شرکت  است  که  همه ی نگاه ها  به  سوی این  شرکت وپایان   رقابت  دوخته  شده است  .

نگاهی کلی به صنعت خودرو

در حال حاضر صنعت خودرو کم و بیش جز 5 صنعت مورد  توجه  بازار بوده  که بیشتر به دلیل اثر پذیری کم  از طرح  تحول و تا حدودی ریسک  پایین و پی به ای مناسب است  که او را  تا  به امروز و با وجود مشکلات  اقتصادی  و حتی سیاسی فراوان  در کانون توجه ها  قرار داده است . این صنعت  در حال حاضر با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم می کند . از سهمیه بندی بنزین گرفته تا دخالت های دولتی در قیمت گذاری محصولات و ادامه افزایش هزینه ها ، جابجایی مدیریت ها ، بحث ایمنی این خودرو ها ، آلودگی و از همه مهم تر تعرفه  ها  که  با  پادرمیانی رهبری برای سال 89 ختم  به خیر شد  و با کاهش مواجه نشد  . اما عوامل مختلف دیگری نیزباعث می شود تا در کنار سایر صنایع نگاهی هر چند کوتاه  به این صنعت داشته باشیم و چه بسا درصدی از پرتفوی خود را به این شرکت ها اختصاص دهیم . نقدشوندگی بالا ، پائین بودن پی به ای ، کاهش شدید قیمت طی سالیان  اخیر، کم  ریسک  بودن  این  شرکت ها،ادامه حمایت  های دولت، دامنه  رشد مناسب  و ریزش محدود   و  ... می تواند انگیزه ای جدی برای ورود به  این  صنعت  باشد . 

در بین شرکت های خودرور ساز که در بورس پذیرفته شده اند ، شرکت هایی مانند ایران خودرو ، ایران خودرو دیزل( که البته  خودروی سنگین  تولید می کند)  ، سایپا ، زامیاد ،گروه  بهمن ،پارس خودرو  و ... به چشم می خورد که هر یک دارای ویژگی های خاصی هستند .  ایران خودرو ، سایپا و پارس خودرو  متمرکز در خوردو های سواری و زامیاد  و خاور در خودرو های کار و سنگین .

به نظر میرسد با توجه به  شرایط پیش روی کشور 3 شرکت ایران خودرو ، سایپا و پارس خودروبا روند بهتری در فروش روبرو باشند . البته در این بین ایران خودروبا افزایش هزینه ها و بدهی بالای  ارزی توان افزایش سود چندانی را ندارد اما سایپا و پارس خودرو که در یک خانواده هستند با مانور بهتری در سود آوری روبرو بوده که حاشیه  سود دو شرکت در سال های 87،  88  و 89 در جدول زیر آمده است .

به خوبی مشخص است که  شرایط سایپا از نظر وضعیت حاشیه  سود بسیار بهتر از ایران خودرو  می باشد اما  روند کاهشی حاشیه  سود  قابل توجیه  نیست  .

اما  به  سراغ  پیش بینی سود  شرکت می رویم . سپس بررسی دقیقی از جزئیات  فروش، بهای تمام  شده  و درامد های غیر عملیاتی شرکت خواهیم  دشت .  

بررسی  سود هر سهم سایپا در سال 88:

سایپا پیش بینی درامد هر سهم خود را پس از افزایش سرمایه  674 ریال اعلام کرده بود که در گزارش 12 ماهه  حسابرسی نشده موفق به تحقق 646 ریال  شده است .

نکاتی در مورد اطلاعیه شرکت  :

*شرکت پيش بيني درآمد هر سهم سال مالي منتهي به 29/12/88 را در تاريخ‌هاي 20/12/87 ، 26/08/88 و 12/12/88 مبلغ 674 ريال اعلام کرده بود که مطابق صورتهاي مالي حسابرسي نشده مبلغ 646 ريال محقق شده است

* پیش بینی فروش شرکت  نسبت به  پیش بینی های قبلی با  کاهش 221 میلیاد تومانی فروش مواجه  بوده  که عمده آن  به دلیل محقق نشدن  درآمد فروش پراید  مطابق بودجه اعلامی شرکت  بوده است .

* همچنین در کنار کاهش فروش ، کاهش بهای تمام  شده  را نیز در پیش داشتیم اما  در نهات  سود  عملیاتی شرکت  با کاهش حدود 60  میلیارد تومانی مواجه  بوده است .

* در سود  غیر عملیاتی نیز مجموع  درآمد خالص از سرمایه گذاری ها  و درآمد متفرقه  نسبت به پیش بینی قبلی با  اندکی رشد  مواجه  شده  که بیشتر ناشی  از افزایش درامد  های متفرقه  بوده است .

* سود  شرکت  از درآمد های غیر عملیاتی  عمدتاً از سود سرمایه گذاری ها در شرکت هایی نظیر : مگا موتور ،سرمایه گذاری سایپا، پارس خودرو ،زامیاد و رایان  سایپا و  ... حاصل می شود . 

* سیاست تقسیم سود شرکت در مجمع 80% اعلام شده است .

اما در مورد  فروش شرکت :

نکته  بسیار مهم در فروش شرکت  این  است  که در سال 87  و 88  آن رشد همیشگی را در فروش شرکت  ملاحظه نمی کنیم و در جدول قبل نیز با کاهش حاشیه  سود مواجه  بودیم که این  آلارم خطرناکی برای صنعت خودرو به  شمار می رود  هر چند پیش بینی سال 89  همه چیز را  به  فراموشی می سپارد  اما  این یک  پیش بینی است وسود واقعی سال 89  می تواند همه چیز را  به اثبات  برساند .

اما  سود سال 89  شرکت  :

سایپا پیش بینی درآمد هر سهم خود را برای سال مالی 89 مبلغ 664 ریال  اعلام  کرده است  .

* پيش‌بيني عملکرد سال مالي منتهي به 29/12/89 در مقايسه با پيش‌بيني عملکرد سال مالي قبل به ترتيب فروش 17 درصد افزايش، بهاي تمام شدة کالاي فروش‌رفته 19 درصد افزايش، سود عملياتي 5 درصد کاهش و سود پس از کسر ماليات يک درصد کاهش نشان مي‌دهد. که شرکت دلايل تغيير را افزايش حجم فروش اعلام نموده است
* آنچه در سایپا  باعث رشد فروش شده است افزایش 8% مقدار تولید وفروش  است  که افزایش فروش شرکت  را  رقم  زده است  .

* شرکت  قصد دارد در سال 89  نیز سیاست تقسیم  80% سود  را در پیش داشته  باشد  .

* شاید عاملی که  باعث کاهش سود  شرکت  شده  دست  بالا گرفتن  بهای تمام  شده است .طی سه  سال متوالی 84% از فروش شرکت  به  بهای تمام  شده  اختصاص داشته است که این  رقم  در سال 89  ، به  85% رسیده است  که همین  اختلاف 1% می توانست  باعث صعودی شدن  سود  سایپا  شود  و اختلاف 50 تا 60 میلبارد تومانی را در سود داشته باشیم .

بررسی جزئیات  فروش شرکت  :

حال  به  بررسی جزئیات فروش شرکت می پردزایم  .

مقدار تولید  و فرو ش شرکت :

مبلغ فروش

شکل زیر ترکیب فروش این شرکت را نشان می دهد که ما را به سمت  نکات جالبی سوق خواهد داد  :

تقریباً اکثرفرو ش شرکت ( بیش از 82%) ازمحل فروش پراید حاصل می شود و نقش پراید در سود این  شرکت بسیار حیاتی است  . افزایش چند صد هزار تومانی در قیمت پراید می تواندفروش سایپا را تغییر شگرفی  دهد و تعدیل مثبت این  سهم را به همراه داشته باشد  .

فروش صادراتی محصولات  :

فروش صادراتی بر خلاف اسم  آن حجم بسیار کمی از فروش این  شرکت را تشکیل می دهد. این  رقم آن قدر کوچک است که حتی به چشم هم نمی آید و قابل تحلیل نیست  . صادرات پراید عمدتاً  به کشور های سوریه ، الجزایر، ارمنستان ، لیبی ، عراق ، غنا  ، سودان  و ... می باشد  . فروش صادراتی شرکت تنها 1% از مبلغ فروش شرکت بوده  که در سال  89  رقمی معادل 70  میلیارد تومان  پیش بینی شده ودر سال 88  حدود31 میلیادر تومان  بوده است  .

بررسی فروش شرکت 

همانطور که نشان داده  شد بیش از 82% از فروش شرکت در خودروی پراید متمرکز شده که فروش این خودرو در شرکت سایپا از اهمیت بسیاربالایی برخوردار است  .

در شکل بالا  به خوبی روند  رو به  رشد تولید پراید را مشاهده  می کنیم . شاید اگر روند رشد قیمت  سالهای گذشته در مورد  این خودرو  تکرار می شد  در حال حاضر فروش شرکت  سایپا  بسیار بیش تر ازرقم  فعلی بوده و پراید  در محدوده 9 میلیون  تومان  قیمت  گذاری می شد  .

همانطور که گفتیم  عمده تولید  و فروش شرکت در محصول پراید  قرار دارد که درصد بالایی از فروش شرکت را تشکیل می دهد  . نگاهی به روند تولید پراید این  نکته را به ما یاداوری می کند که روند تولید شرکت از رشد خوبی برخوردار بوده که این امر به خوبی طی 5 سال قبل مشهود است که  طی مدت  این  5 سال  تولید شرکت  به رشد  70% دست  یافته  که  بسیار جالب توجه است .

حال به بررسی بیشتر فروش شرکت  می پردازیم . با توجه  به  میانگین  قیمت  فروش در سال  های گذشته و در سال 87  و 88  که در محدوده 7میلیون و 7.1 میلیون تومان  بوده ( دربا  کارخانه ) پیش بینی شده  رشد حدود 5% در قیمت  سال 89  می تواند  قابل قبول باشد . هر چند  پراید این  قابلیت را دارد که  در شش ماهه دوم  با رشد مواجه  شود  . با  توجه  به  میانگین  تولید وفروش اخیر که در هر ماه  به  طور متوسط 45 هزار دستگاه  پراید بوده  است تولید 540  تا 550 هزار دستگاه در سال منطقی است اما  می بینیم که  تولید و فروش پراید کمی دست  بالا  پیش بینی شده و البته  باید ذکر کرد که  سایپا  و آمار سال های گذشته نشان داده می تواند به  آن دست  یابد  اما  کمی سخت است  .

ما در جدول زیر پیش بینی از تحقق احتمالی سود  شرکت داشته  که البته  تفاوت  چندانی با  سود  فعلی نخواهد داشت اما  برخی موارد تغییر کرده  است که  کاهش فروش  و همزمان  بهای تمام  شده از مهم ترین  آنها ست  .

پیش بینی سود احتمالی شرکت

ترکیب هزینه های شرکت

گفته می شود  که  حاشیه  سود  پراید   برای شرکت  سایپا  بین  18تا 20% بوده است  اما در زیر نگاهی کلی به  بهای تمام  شده  شرکت  و ترکیبات  آن خواهیم  داشت  . جدول زیر ترکیب بهای تمام  شده  شرکت  را نشان  میدهد که 81% آن مربوط به مواد در تولید به کار رفته  شده و 17% ان مربوط به سربار و تولید است  . 82% مواد به کارر فته  شده عمدتاً صرف خرید محصولات و قطعات خودرو از شرکت هایی نظیر سازه گستر ، مگا موتورز و بعضاً  کیا موتورز کره و سیتروئن فرانسه می شود  . خوشبختانه اکثر  مواد اولیه  سایپا از داخل تامین می شود .

در هزینه های سربار نیز عمده هزینه ها مربوط به حق الزحمه مونتاژ  و  حقوق  مزایا  می شود .

با توجه گستردگی و عدم  اطلاع  رسانی چندان  مناسب از ریز جزئیات هزینه های  این  شرکت  ، تنها  به  روند گذشته  اتکا می کنیم که همواره 83 و 84% از فروش شرکت ر ا  بهای تمام  شده  تشکیل می دهد .

بررسی سود غیر عملیاتی شرکت

در گروه خودرو  (چه ایران خودرو و چه  سایپا ) نقش سود  غیر عملیاتی  بسیار بالاست به  طوریکه  در شرکت  سایپا حدود60% سود قبل از کسر مالیات به  سود  غیر عملیاتی مربوط می شود   که  متشکل از سود  حاصل از سرمایه  گذاری ها  و درآمد های متفرقه  است  . این  قلم درآمد در سال های اخیر نقش بیشتری رادر سود شرکت ایفا کرده است و در سود اوری سایپا تاثیر بسیار زیادی گذاشته  است.

جدول زیر شرکت های موثر در سود غیر عملیاتی شرکت را نشان می دهد که می تواند راهگشای تحلیل ما باشد .

شرکت های مگا موتور ، سرمایه  گذاری سایپا ، رایان و زامیاد  حدود 64% از سود حاصل از سرمایه گذاری های های شرکت را تشکیل مید هند که احتمال تعدیل در دو شرکت بورسی سرمایه  گذاری سایپا  و رایان  طی ماه های آینده می تواندبر سود شرکت تاثیر گذار باشد .

در مورد شرکت مگا موتور به نظر می رسد پیش بینی سود واقع بینانه باشد چرا که نسبت  به سال گذشته از رشد حدود 11% برخوردار بوده است .

در جدول زیر نیز جزئیات درآمد های متفرقه  شرکت را  مشاهده  می کنیم  .

به نظر میرسد که  سود  غیر عملیاتی شرکت نیز تا حدودی منطقی پیش بینی شده  و رشد سود  این  شرکت ها می تواند در مجموع و در کنار درامد های متفرقه  تعدیل کمتر از 10% را  برای شرکت  به همراه داشته  باشد .

سود سایپا تغییر خواهد کرد

با توجه به محاسبات  بالا در حداکثر ممکن  سود  شرکت  با  کاهش بهای تمام  شده   و رشد سود حاصل از سرمایه  گذاری ها می تواند تا محدوده 760 ریال  رشد کند .  

جمع بندی نهایی از سود

تا  زمانی  که  رشدی را در قیمت  پراید  نداشته  باشیم ، وضعیت  سود  شرکت در محدوده 650 تا 700  ریال  خواهد بود  . اما  رشد قیمت حتی 10% پراید می تواند  تغییر بسزایی در سود  داشته و حتی  سود شرکت  را  بدون در نظر گرفتن  رشدی در سود غیر عملیاتی به  محدوده  800 ریال برساند  .

عوامل موثر بر قیمت  سهم 

افزایش سرمایه :

شنیده می شود که  شرکت  برنامه افزایش سرمایه  از محل آورده  را در دستور کار دارد تا  سرمایه  شرکت  به  12000000 میلیون  برسد و  گفته می شود  در مجمع امسال و یا مدتی پس از آن عملی خواهد شد  . 

مجمع  امسال  :

با توجه  به  رقابت  فعلی و دندان  تیز کردن  خریداران  برای پرداخت پیش قسط و کمک  از سود شرکت احتمالاً شاهد درصد تقسیم  سود  بالا در مجمع امسال  و سال های آتی شرکت خواهیم  بود  که البته  در محدوده 85تا90%  خواهد بود .

رقابت بر روی بلوک 18% :

بی شک  رقابت  فشرده و اختلاف قیمت  بین تابلو و قیمت  رقابتی می تواند بر روند سهم  بسیار موثر باشد  . به نظر میرسد اختلاف قیمتی بین  معامله  بلوکی  و قیمت تابلو وجود خواهد داشت  می توان در نگاه  کلی گفت  قیمت  تابلو در محدوده  70% قیمت  رقابتی در حرکت  باشد  .

قیمت  سهم 

نمودار زیر روند  قیمت  سهم  را نشان می دهد  که  به نظر میرسد محدوده 2400  ریال  برای شرکت  اولین موج  عرضه  را در پی خواهد داشت اما  بی شک  رقابت  در این  سهم  باعث  خواهد شد احتمالاً این  مرز را  نیز شکسته و به  بالای 2500  ریال  برسد .